Bergamotplant,  Monarda didyma

Vindplaatsen

Deze van oorsprong Noordamerikaanse plant die ook wel scharlaken monarda wordt genoemd, werd een populaire tuinplant in Europa nadat de kolonisten zaden naar huis hadden gestuurd. De naam ‘Monarda’ is een eerbetoon aan de Spaanse medicus-botanist dr. Nicholas Monardes uit Sevilla, die in 1569 zijn kruidenboek schreef over de flora van Amerika. Hij noemde het kruid waarschijnlijk bergamot omdat de bladgeur lijkt op die van de kleine, bittere, Italiaanse oranje bergamot, Citrus bergamia, die de olie produceert die gebruikt wordt in de aromatherapie, parfums en cosmetica. De Oswego Indianen gebruikten een bergamot-aftreksel als drankje en het werd een populaire thee-vervanger in New Engeland na de Bosten Tea Party in 1773. Verscheidene Indianenstammen gebruikte de wilde bergamot tegen een kou en bronchiale klachten. De plant bevat het krachtige antiseptische middel thymol.

Kenmerken

De plant wordt zo’n 60 tot 150 cm hoog. Monarda Didyma heeft een harige, harde, vierkant geribbelde stengel, die vertakt en rode vlekjes heeft bij de bladoksels. Het blad is gekarteld, puntig en ovaal. Het heeft een donkergroene kleur met roodachtige nerven. De jonge blaadjes geven een eau de cologne-achtige geur af. De bloemen hebben rafelige hoofdeinden vormen een stevige tros scharlaken bloesems. Met zijn ondiepe, rijkvertakte wortelstelsel breidt hij zich snel uit en bouwt hij dichte struiken.

Plantplaats

Monarda stelt geen hoge eisen aan zijn plaats in de tuin. Het is ideaal als zijn standplaats beschut is tegen de felle middagzon.

Teelt

De plant kunt u kopen in uw tuincentrum. Als de plant zich eenmaal thuis voelt in uw tuin, laat hij zich moeiteloos vermeerderen. U kunt hem in het voorjaar delen, wortelstekken nemen of stekjes van de plant snijden. Gun het kruid genoeg ruimte en zet de planten op een onderlinge afstand van minstens 30-40 cm. Elk jaar in het voorjaar bijmesten en in de winter terugsnoeien. Het is aangeraden de plant elke 2 jaar door scheuren te verjongen.

Oogst

Vers blad kan van voorjaar tot herfst worden geplukt, de oogsttijd van bloemen beperkt zich tot de zomer. Wanneer u een theevoorraad voor de winter wilt drogen, moet u de uitlopers afsnijden voordat de plant gaat bloeien.

In de keuken

De bladeren geven een verfrissende thee, die tegelijk de spijsvertering bevordert. U kunt het blad ook met andere theesoorten mengen en in smaak variëren. Met de bladeren kunt u salades mooi garneren.

Sierwaarde

De geurende bergamotplant is in de kruidentuin net zo decoratief als in de siertuin. Het kruid groeit ook nog goed in lichte schaduw van omringende struiken en brengt kleur in wat donkerdere hoeken. Bovendien is het kruid bij bijen en vlinders geliefd. De geurende bloempjes worden vaak verwerkt in geurdoosjes en geurzakjes.