November

Zelfs in deze maand is er nog wat kleur in de tuin, vooral van herfstasters, als het weer tenminste niet te slecht is. Ook kunnen er nog wat late herfstkleuren zijn. Normaal is de herfst op zijn hoogtepunt in de maand oktober, maar dit kan van jaar tot jaar verschillen.

Ruim gevallen bladeren op. Een deken van bladeren doet het gazon geen goed en natte bladeren in het hartje van vaste planten is ook verre van ideaal. Bovendien zijn gevallen bladeren die nat zijn en beginnen rotten zeer glibberig. Het is dus niet ondenkbaar dat valpartijen het gevolg zijn.

Het gevallen blad is ideaal om te gebruiken op de composthoop. Men kan bij het opstellen van de composthoop best de bladeren er in lagen in verwerken om een goede kwaliteit van compost te bekomen.

November is meestal de maand van de herfststormen en nachtvorst. Er zal nog geen sneeuw vallen en soms telt november nog enkele mooie dagen. Voordat de echte winter begint, moeten van die enkele mooie dagen profiteren om ons tuinwerk af te ronden zodat we met een propere lei aan het voorjaar kunnen beginnen. Veel mensen beschouwen november als het einde van het tuinseizoen, maar het is eigenlijk het begin. Al het werk dat nu gedaan wordt, kan ons veel tijd besparen in het voorjaar.

Hoe eerder de tuin is gespit, hoe beter. Nu krijgen regen, vorst en sneeuw de tijd om de kluiten grond te verkruimelen en om de grondstructuur te verbeteren. Hierdoor is de grond in het voorjaar beter te bewerken.

Ruim de borders op door oude stengels en doodblad weg te halen en de grond rond de plant voorzichtig los te maken. Laat een paar planten staan, zoals Sedum spectabile en Miscanthus, omdat deze planten mooi zijn om te zien als ze bedekt zijn met rijp.

Tijdens dit opruimen zult u veel materiaal verzamelen dat naar de composthoop kan. Maar houtig materiaal zal er lang over doen om te composteren. Beter is het om dit dikkere materiaal te versnipperen. De snippers kunnen perfect gebruikt worden als bodembedekking onder bomen en heesters. Verwerk het niet tussen de vaste planten, die zijn er minder op gesteld.

November is een goede maand om bomen en heesters te planten, waaronder rozen. Als u eerder dit jaar met een notitieboekje door de tuin bent gelopen, is het nu de tijd om deze aanpassingen uit te voeren. November is een goede maand om planten te verplanten omdat de grond nog warm is en de planten nog wat extra wortels vormen. Pas geplante bomen (en soms heesters) kan men best van een boompaal voorzien totdat ze goed zijn aangeslagen. Geef tijdens en na het planten altijd voldoende water en blijf goed water geven.

In deze maand gaan de meeste planten in winterrust en trekken de planten zich terug voor de winter. Maar er zijn evengoed planten die nu opleven en gaan bloeien en heel de winter doorbloeien. Planten zoals Viburnum x bodnantense zullen vanaf begin oktober de hele winter bloeien. Als extraatje geuren de bloemen van deze plant nog eens overheerlijk, zelfs op de koudste en donkerste novemberdagen. Ook bij de gekende japanse kerselaars zijn er soorten die de hele winter door bloeien.

Bijzondere planten

Chelone oblique	Cimicifuga simplex 'White Pearl'	Cortaderia selloana
Euonymus alatus	Iris foetidissima (vrucht)	Lonicera fragrantissima
Pyracantha	Vitis coignetiae

Wat te doen in november?

Nestkastjes

Maak nestkastjes schoon omdat in oud nestmateriaal wel eens parasieten kunnen zitten. Door ze nu schoon te maken, zullen vogels in het voorjaar eerder nestelen. Doe dit werkje zo snel mogelijk, want in de winter hebben de vogels ook nog eens behoefte aan een warme schuilplaats. De kans is dan groot dat deze schuilplaats hun nestplaats wordt.

Tuin opruimen

Als u een stapel takken wilt opruimen, kijk dan eerst of er geen egels of padden hun winterslaap onder houden. Zulke takken stapels kunt u best laten liggen en pas verwijderen in het voorjaar. Wees zuinig op egels en padden want zij zijn natuurlijke vijanden van veel schadelijke insecten.

Bescherm jonge planten

Bescherm jonge planten tegen konijnen. Konijnen kunnen veel schade aanrichten, maar door enkele eenvoudige voorzorgsmaatregelen kan het ergste worden voorkomen. Jonge planten kunnen zelfs beschermd worden door een rand van kippengaas. Ook bij bomen is dit effectief. Hebt u veel last van konijnen dan kunt u overwegen om uw hele tuin hiermee te omgeven. De kippengaas moet minstens 30 cm in de grond zitten en langs de buitenkant, onder de grond in een L-vorm worden ondergegraven. Hierdoor gaat het konijn niet naar beneden graven om er onderdoor te gaan als hij de draad tegenkomt.

Verwijder gevallen blad

Ga door met het bijeen harken van afgevallen bladeren. Indien u een grote tuin hebt, kunt u misschien een bladblazer of bladzuiger gebruiken.

Zaai groenbemesters

Groenbemesters kunnen nog gezaaid worden op kale grond. Winterrogge kan nog tot eind november worden gezaaid. De groenbemesters worden in het voorjaar ondergespit zodat waardevol organisch materiaal wordt toegevoegd. Tevens wordt de bodemstructuur en de vruchtbaarheid verbeterd.

Voer de nodige reparaties uit

Repareer schuttingen, pergola’s en latwerken. Dit is een uitstekende tijd om zulke werkjes op te knappen. Bij vele planten is het blad al gevallen en er groeien minder planten tegenaan. Daardoor is het gemakkelijker goed te zien wat u doet.

Bescherm vorstgevoelige planten

Bescherm vorstgevoelige en pas geplante bomen en heesters tegen de vorst en koude wind. Sterke wind zal het blad beschadigen, omdat het daardoor uitdroogt en snijdende wind kan meer schade toebrengen aan planten als koude alleen. Indien men planten wil beschermen met noppenfolie of plasticfolie moet men zorgen dat deze de planten nooit raakt en slechts tijdelijk dient. Als ze te lang blijft liggen krijgt men een verhoogde kans op rot en schimmels. Al het vocht dat op de plastic condenseert zal hieraan vastvriezen samen met het blad van de plant. Hierdoor zal de plant beschadigd raken.

Controleer boombanden en -palen

Controleer boombanden en -palen. Deze moeten regelmatig gecontroleerd worden, om te zien of de boompalen nog goed zijn en de boombanden niet in de stam of de takken van de plant snijden. Wordt hier niets aan gedaan, dan zullen ze in de loop der tijd ernstige schade oplopen.

Plantperiode is aangebroken

In deze tijd van het jaar zullen de meeste bladverliezende heesters en bomen met blote wortels te koop zijn. Zij kunnen de hele rustperiode, van nu tot eind maart, geplant en verplant worden. Ze zijn goedkoper dan een in pot gekweekt exemplaar.

Als u de planten zelf meeneemt, wees dan goed voorbereid en neem iets mee om de wortels te beschermen tegen uitdrogen. Indien u ze vervoert in een aanhangwagen moeten de wortels zeer goed beschermd worden tegen den wind, want dit zorgt voor een sterke uitdroging. Zelfs voor korte afstanden kan dit al fataal zijn voor de planten. Bij thuiskomst worden de planten best tijdelijk ingekuild en geeft u water. Zo bekomt u een optimale hergroei van uw plantgoed.

Voor het planten moet u de grond goed voorbereiden. Werk voldoende organische grond onder en graaf een plantgat dat voldoende groot is. De wortels van de planten moeten de ruimte hebben om zich te verspreiden en zitten liefst niet opeen gepropt in een klein kuiltje. Voor bomen en grote heesters moet eerst de boompaal worden geplaatst, liefst aan de windkant zodat de plant van de paal wordt weggeblazen. Hierdoor voorkomt men schuurwonden aan de stam. Plant daarna de plant op dezelfde hoogte als hij stond op de kwekerij en vul het plantgat op. De lengte van de paal is niet zo belangrijk, zolang het onderste gedeelte vast staat is het goed. De paal zorgt ervoor dat de kleine wortels van de plant zich kunnen vastzetten en niet constant afbreken door het bewegen van de boom.

De kruin het bovenste gedeelte van de stam mag bewegen in de wind, want dit zorgt voor een sterkere stam.

Plant nieuwe rozen

Vanaf deze maand tot maart zijn ook rozen te verkrijgen met blote wortel. Vooral bij de roos is een goede voorbereiding van de grond belangrijk. Bereid een zo groot mogelijk stuk of maak een zo groot mogelijk plantgat en meng veel organische materiaal onder. Vooral bij rozen is het van belang dat de wortels nooit uitdrogen. Plant de rozen zo diep dat de oculatieplaats enkele centimeters onder de grond zitten. Werk de grond goed tussen de wortels en trap hierna licht aan.

Wintersnoei

Begin met de wintersnoei van bladverliezende bomen en heesters. Snoei echter niet als het niet nodig is. Onnodige snoei verzwakt de plant en geeft veel overbodige wonden. Via deze snoeiwonden kunnen ongewenste ziekten de plant gemakkelijker binnendringen. Sierkersen, pruimen en kersen mag men in de winter niet snoeien omdat deze soorten gevoelig zijn voor een schimmel genaamd loodglans. Deze soorten kan men het beste snoeien in de zomer.
Sommige bomen, zoals een berk of notenboom, zullen hevig gaan bloeden als de sapstroom al op gang is en kunnen best in de herfst gesnoeid worden. Van de meeste bladverliezende bomen kunnen nu dode, zieke en beschadigde takken worden verwijderd. Hoewel deze snoei ook wonden veroorzaakt, zal dit minder kwaad doen als zieke takken aan de boom te laten.

Bind lange takken van klimplanten aan

Bind lange takken van klimplanten en muurheesters aan, om te verkomen dat ze verwaaien en door het slechte weer zullen beschadigen. Als het latwerk niet hoog genoeg is om ze vast te maken, snoei dan sterk terug.

Verwijder nat blad

Verwijder nat blad dat op pollen vaste planten ligt. Als dit blad er lang blijft op liggen, zullen de planten op den duur lijden onder het gebrek aan licht. Bovendien worden door de donkere, vochtige omstandigheden slakken aangetrokken. Verwerk het blad op de composthoop om bladaarde te maken.

Knip grassen terug

Knip slordige grassen eventueel terug. De siergrassen die ’s winters niet meer mooi zijn, kunnen nu al worden teruggeknipt.

Knip planten rond de vijver terug

Knip planten rond de vijver terug. Afgestorven stengels en bladeren die in het water terecht komen, zullen gaan rotten en gassen afgeven die giftig zijn voor vissen. Verwijder deze dus zo spoedig mogelijk.

Pas op voor uw gazon

Loop bij nat weer niet op het gazon. Loop ook niet over een bevroren gazon.