Varens

Varens en bloemen?

Varens vermenigvuldigen zich door het vormen van sporen. Deze sporen zitten aan de onderkant van de bladeren en zijn vrij onopvalend. Een varen krijgt geen bloemen en vormt geen zaden. Het ontbreken van deze opvallende bloemen en zaden zorgt ervoor dat varensonbemind en onbekend zijn, zodat er niet veel varens in de tuinen worden aangeplant.

Droge of natte standplaats

Toch verdienen varens wel degelijk erkenning en een plaats in elke tuin. Elke tuin heeft immers een donker hoekje waar geen enkele plant goed wil groeien. Dit is meteen een ideale plaats om een groep varens te zetten. Zeker in schaduwrijke tuinen zijn varen onmisbaar en vormen zij de basisbeplanting.

Bij varens denken veel mensen dadelijk aan zeer natte tot moerasachtige bodems. Niets is minder waar. Er zijn verschillende varensoorten die overleven op plaatsen waar amper en onregelmatig water komt. Op zulke plaatsen blijven de varens kleiner en compacter. Enkele soorten voor deze onvriendelijke plaatsen zijn Steenbreekvaren (Asplenium) en Mannetjesvaren (Dryopteris filix-mas).

In vochtigere gebieden, hun eigenlijke habitat, staan ze op goed doorlatende, vochtige bodems. Hier kunnen het indrukwekkende planten worden, tot wel 2 meter hoog.

In de tuin

In de tuin staan varens het liefst in een goed doorlatende, vochtige bodem in lichte schaduw, halfschaduw of volledige schaduw. Ook belangrijk is het beschut staan tegen veel wind. Te sterk en teveel zonlicht kan de tere bladeren van de varens verbranden, net als teveel wind. Enkele uitzonderingen hierop zijn de rotsvaren (Cheilanthus) en sommige eikenvarensoorten. Deze zijn warmteminnend en vragen juist een zonnige en droge standplaats.

De meest varens willen een neutrale tot kalkrijke grond, al zijn ook hier weer enkele uitzonderingen op. Blechnum- en Cryptogramma-soorten willen een vochtiger en zuurder milieu.

Ook luchtvochtigheid is van belang voor de ontwikkeling van de varens. Langs de vijverrand of in de moerastuin kunnen ze zich volledig ontwikkelen met een weelderige bladgroei als gevolg. Varens in grote of kleine groepen zorgen voor een apart effect en sfeer in de tuin.

Bladhouden of bladverliezend?

Varens komen net alles heesters en borderplanten in bladverliezende en bladhoudende soorten voor.

Een aantal soorten varens, met foto en uitleg, staan hier beschreven: Soorten varens.

Ziekten en plagen

Varens zijn niet erg gevoelig voor ziekten of plagen. Als er iets van aantasting door schimmels of beestjes is kan u de aangetaste en lelijke bladeren verwijderen. Nieuwe bladeren worden gevormd en de plant staat weer te blinken zoals vanouds.